تبلیغات
هفته پژوهش - مطالب مهر 1387

نویسنده:رمضان‏على تبار فیروزجایى

اشاره:

در شماره‏ى گذشته در مورد مسأله پژوهشى مطالبى ذكر شد. در این شماره نظر شما خواننده‏ى گرامى را به ادامه این بحث دیگر جلب مى‏نماییم.

ج) تجزیه و تحلیل مسأله (تبدیل مسأله‏ى كلى به مسأله‏ى پژوهشى)

معمولا مسایل در آغاز پژوهش شكلى كلى و گسترده دارد. از این رو باید آن را محدود و مشخص ساخت یا آن را به مسأله‏هاى پژوهشى مناسب تبدیل نمود. به عبارت دیگر، مسأله‏ى كلى باید تجزیه و تحلیل شده و تمام مسایل آن روشن شود، آن گاه یكى از مسایل آن به عنوان مسأله‏ى پژوهشى انتخاب شود، در غیر این صورت نمى توان پژوهش علمى انجام داد. حركت اول پس از انتخاب موضوع، تجزیه‏ى آن به مسأله یا مسایل جزیى و پژوهشى است.

چند نكته كلى در زمینه تجزیه و تحلیل مسأله:

1. ابتدا بدون رجوع به هر نوع منبعى و پیش از آن كه دیگران ذهن شما را در قالب‏هاى خاصى جهت دهند، خودتان تا آن جا كه مى‏توانید، مسأله‏ى كلى را تجزیه كنید. براى بهره گیرى از تجارب دیگران، بعد از این كه خودتان عمل تجزیه را انجام دادید، فرصتى را براى بهره گیرى از تجارب دیگران در نظر بگیرید.
2. خلاقیت و جوشش فكرى قابل پیش بینى نیست و زمان و مكان ندارد، از این رو سعى كنید هر نوع سؤالى كه پیرامون مسأله به ذهن شما خطور مى‏كند را به سرعت یادداشت كنید.
3. تجزیه‏ى مسأله، كار زمان برى است؛ لذا زمان كافى به این امر اختصاص دهید.4. ذهن خود را بسته و محدود نكنید، بلكه آن را آزاد بگذارید و در عین حال بر مسأله متمركز سازید.
5. سؤال یا مسایل عجیب و غریب را نادیده بگیرید، آن‏ها را یادداشت كنید.
6. در یادداشت اولیه، از مدل خورشیدى بهره بگیرید، تا ذهن شما را بیشتر فعال سازد و به كار شما نیز جنبه‏ى عینیت ببخشد.
7. در حین فرآیند به دنبال سازمان دهى و مرتب سازى سؤالات نباشید.
8. در هر زمینه‏اى كه علاقه دارید، تجزیه را ادامه دهید. مسأله‏ى كلى همانند مواد شیمیایى است كه قابل تجزیه به مولكول هاست و مولكول‏ها نیز به اتم‏ها تجزیه مى‏شوند. مهم‏ترین اقدام در فرآیند تجزیه این است كه به ریزترین سؤالات یا در واقع به سؤالات اتمى دست بیابیم.
9. از انواع سؤالات از جمله سؤالات توصیفى و تعریفى(چیست؛ چگونه است؛ چه رابطه‏اى وجود دارد و چه تفاوتى وجود دارد؟) و سؤالات تبیینى و توجیهى (چرا و به چه دلیل و ...؟) استفاده كنید.
10. براى تكمیل تجزیه از تجارب و اندیشه‏هاى دیگران نیز استفاده كنید و از منابع و در صورت امكان از افراد مختلف استفاده كنید.
11. پس از تكمیل تجزیه اولیه به صورت خورشیدى، به سازماندهى و مرتب سازى مسأله‏هاى تجزیه شده بپردازید(1).
مثلا در موضوع «ایمان» مسأله‏ى «آثار و كاركردهاى ایمان» را براى پژوهش انتخاب مى‏كنیم. از آن جا كه این مسأله نیز كلى و گسترده مى‏باشد، آن را به مسایل ریزترى تجزیه مى‏كنیم به عنوان نمونه نقش امید بخشى ایمان را به عنوان مسأله‏ى اصلى پژوهش انتخاب مى‏كنیم. با توجه به موارد كلى و تجزیه آن ها به مسایل و موضوعات ریزتر، آن‏ها را به شكل ذیل و به صورت طرح درختى سازمان دهى و مرتب سازى مى‏كنیم:

مدل طرح درختى مسأله‏ى "ایمان":

- معنا و مفهوم ایمان - ماهیت ایمان و تفاوت آن با علم و اسلام - ارزش و جایگاه آن - چگونگى و شرایط ایمان - رابطه‏ى آن با سایر صفات نفسانى - زمینه‏هاى آن - ایمان در آیات - ایمان در روایات - موانع و آفات ایمان -ایمان در ادیان دیگر- آثار و كاركردهاى ایمان - آثار فردى ایمان - روشن بینى* امید بخشى ........- امید به آینده - امید به زندگى - تلاش براى زندگى - توكل به خدا - خوف و رجا- و.......- بركات دنیوى و اخروى -و........- آثار اجتماعى - محبت - صلح و صفا- و..........(2)
هر یك از مسایل كلى‏تر قابل تجزیه بیشتر و قابلیت ریزتر شدن را دارند.

د)تعیین مسأله‏ى پژوهش‏

پس دار تجزیه ابعاد و جوانب موضوع، باید با توجه به ملاك‏هاى ضرورى مسأله‏ى پژوهشى را كه داراى دامنه و قلمرو مشخصى است، براى پژوهش انتخاب نمود.
تعیین مسأله‏ى پژوهشى در پژوهش‏هاى دینى، به ویژه از نوع پژوهش‏هاى اسناد و مداركى كه به صورت توصیفى انجام مى‏گیرد، باید سؤالات اصلى و فرعى پژوهش مشخص گردد. به عبارت دیگر، تا جایى كه امكان دارد باید سؤالات را به صورت جزیى و ریز تبدیل نمود.
با تعیین مسأله‏ى پژوهشى و تجدید سؤالات آن، زمینه براى انجام اقدامات بعدى پژوهشى(تعریف و شناخت مسأله) فراهم مى‏شود و این امكان به وجود مى‏آید كه در مسأله‏ى پژوهشى انتخاب شده تغییراتى به وجود بیاید.

ه)ارزیابى اولیه از مسأله‏ى انتخاب شده‏

بعد از تبدیل مسأله‏ى كلى به مسأله‏ى پژوهشى و تعیین محدوده و قلمرو آن، پژوهشگر باید به ارزیابى عینى مسأله‏ى انتخاب شده بپردازد تا اطمینان یابد كه مسأله‏ى پژوهشى گزینش شده، مسأله‏ى مناسبى است. معیارها و ملاك‏هاى ارزیابى، همان معیارهاى انتخاب مسأله است. (مشخص و معین بودن، داراى ارزش پژوهش، وجود علاقه و توانایى انجام پژوهش، وجود متون و منابع تحقیق، تازگى موضوع، برخوردارى از اهمیت و اولویت، وجود فرصت و زمان كافى براى انجام پژوهش و...)

و)شناخت و بیان مسأله‏ى پژوهش‏

حل هر مسأله‏اى متوقف بر شناخت دقیق آن مسأله است تا تصور روشنى از مسأله‏ى مورد پژوهش نداشته باشیم و ندانیم درباره‏ى چه چیزى پژوهش مى‏كنیم، نمى‏توانیم به درستى به حل آن مسأله دست یابیم.
به طور كلى بعد از انتخاب مسأله، پژوهش دو مرحله‏ى اساسى دارد:
1. مرحله‏ى تشخیص و شناخت مسأله‏
2. مرحله‏ى حل مسأله‏
حل مسأله در صورتى ممكن خواهد بود كه آن را خوب بشناسد و تعریف كند، به همین دلیل یكى از گام‏هاى اساسى پژوهش و در عین حال سخت‏ترین مراحل، مرحله‏ى شناخت مسأله است. با شناخت مسأله، مى‏توان ابزار ها، منابع و روشن مناسب حل آن را به دست آورد.
براى شناخت مسأله‏ى پژوهشى، امورى باید مورد شناسایى دقیق قرار گیرد كه در ذیل به برخى از آن‏ها اشاره مى‏شود:

1. تعریف مسأله‏ى پژوهش‏

مسأله باید واضح و روشن باشد. تعریف، شاخص اصلى مسیر پژوهش به حساب مى‏آید. تعریف به صورت‏هاى مختلفى ارایه مى‏گردد، نظیر تعریف لغوى، اصطلاحى، توصیفى، تحلیلى و... البته باید توجه داشت كه در پژوهش‏هاى علمى در اكثر موارد تعریف لغوى مشكلى را حل نمى‏كند، از این رو پژوهشگر باید به تعریف تحلیلى بپردازد(3).
البته باید توجه داشت كه معمولا در علم منطق، هدف از تعریف یك واژه یا یك مسأله، یا شناختن و تبیین ذات و ماهیت آن واژه و یا بازشناختن آن مفهوم و مسأله و مفاهیم است.
هدف نخست، مربوط به مفاهیم ماهوى است و امورى كه واقعیت عینى نداشته یا از سنخ ماهیات نیستند و مفاهیم مربوط به آن ها، مفاهیم اعتبارى(معقولات ثانیه) هستند كه در هدف مزبور متصور نیست. گذشته از این، در مورد ماهیات عنى نیز دست یافتن به هدف نخست، كارى دشوار است و بدین جهت، غالب تعاریف در پژوهش هاى دینى، برآورنده‏ى هدف دوم مى‏باشند؛ بنابراین پژوهشگر نیز باید به این مهم توجه داشته باشد تا در تعاریف مسایل دچار خلط نشود.

2. شناخت زمینه‏ى علمى یا عملى مسأله

پژوهشگر باید مسأله بودن مسأله را نشان دهد و اگر مسأله یك مسأله عمومى علمى است، زمینه‏هاى آن را معرفى نماید تا مشخص شود به كدام دانش و علوم وابسته است. آشنایى با سابقه و پیشینه‏ى مسأله‏ها ما را در این زمینه یارى مى دهد.

3. شناخت ابعاد و جوانب مسأله

در پژوهش‏هاى دینى و پژوهش‏هاى اسناد و مداركى، پس از انتخاب مسأله و تبدیل مسأله‏ى كلى به مسأله‏ى پژوهشى، باید خود مسأله‏ى پژوهشى كاملا تجزیه شود تا مشخص گردد كه سؤال‏هاى پژوهش چیست و پژوهشگر باید به دنبال كدام اطلاعات بگردد؟ براى تجزیه‏ى كامل مسأله‏ى پژوهشى، باید لااقل به مطالعه‏ى پیشینه‏ى پژوهش نیز پرداخت.

4. شناخت اهداف پژوهش‏

اهداف پژوهش تا حدودى تابع نوع پژوهش مى‏باشد و پژوهشگر با توجه به نوع پژوهش باید به صورت صریح براى خود اهداف را مشخص نماید.

5. شناخت پیشینه‏ى پژوهش‏

پژوهش از جمله فعالیت‏هاى علمى است كه هویت جمعى دارد. به عبارت دیگر، پژوهش ها در صورتى ثمر بخش و مفید خواهند بود كه پژوهشگر با یك دیگر در فرآیند تولید علم مشاركت داشته باشند؛ پژوهشگر قبلى زمینه را براى پژوهشگر بعدى آماده كند و این روند ادامه پیدا كند تا از طریق دانش تولید شده به وسیله‏ى فرد فرد پژوهشگران در كنار یك دیگر قرار گرفته و مرزهاى دانش را به تدریج توسعه و گسترش دهد از این رو مطالعه و بررسى پیشینه‏ى پژوهش امرى لازم و ضرورى است.(4)
برخى از مهم‏ترین فواید پیشینه شناسى عبارتند از:
1. بررسى پیشینه، زمینه‏ى قبلى و موقعیت فعلى مسأله‏ى پژوهشى را مسشخص مى‏كند. پژوهشگر از این طریق با خاستگاه و چگونگى ظهور مسأله، روند و مراحل تحول و تطور آن آشنا مى‏شود.
2. آشنایى با پژوهش‏هاى قبلى در هر مسأله، موجب آشكار شدن زوایاى مبهم مى‏گردد و از طرفى از دوباره كارى و تكرار جلوگیرى مى‏كند.
3. آشنا شدن با تجارب دیگران و بهره گیرى از آن در زمینه‏ى منابع، روش، شیوه ارزیابى و نقد و غیره از جمله فواید دیگر پیشینه شناسى است.
4. یكى از فواید پیشینه شناسى، مشخص ساختن جایگاه پژوهش جدید است. براى این كه یك پژوهش بتواند در فرآیند جمعى تولید دانش شركت كند، باید رابطه‏ى آن با پژوهش‏هاى قبلى مشخص گردد. از این روست كه هر پژوهشى باید از جایى شروع شدو كه پژوهش‏هاى دیگران به آن جا ختم شده است تا روند روبه رو رشد دانش به مسیر خود ادامه دهد.(5)

فرآیند بررسى پیشینه‏ى پژوهش

به منظور بررسى پژوهش‏هاى قبلى و تدوین پیشینه‏ى پژوهش، یابد اقداماتى انجام گیرد كه برخى از مهم‏ترین آن‏ها به شرح ذیل مى‏باشد:
1.شناسایى منابع‏
اولین مرحله در بررسى پیشینه شناسى، شناسایى منابع مطالعات قبلى در زمینه مسأله‏ى پژوهشى است. در این مرحله اقدامات ذیل انجام مى‏گیرد:
الف) مشخص ساختن واژگان كلیدى مرتبط با مسأله‏ى پژوهشى (اعم از واژه‏هاى اصلى، فرعى، متشابه و حتى متضاد و...)
ب)جستجوى منابع از راه كلید واژه‏هاى یاد شده به صورت دستى و رایانه اى.

انواع منابع‏

منابع به دو دسته اصلى قابل تقسیم اند: منابع دست اول و منابع دست دوم.
-منابع دست اول دینى:شامل قرآن كریم و اولین منابع روایى مكتوب.
-منابع دست اول تاریخى: منابعى كه نویسنده آن یا شاهد مستقیم حوادث و جریانات بوده است و یا این كه از كسانى كه دیه‏اند یا شنیده اند، دریافت نموده است.
-منابع دست اول علمى: تمامى آثار اعم از مقاله، رساله و كتاب‏هایى كه گزارش پژوهش یك پژوهشگر است.
اما منابع دست دوم در هر زمینه به تمام منابعى گفته مى‏شود كه به وسیله‏ى منابع دست اول نوشته شده اند. منابعى همانند كتاب‏هاى درسى،مقالات دایره‏ى المعارفى و كتاب‏هایى كه به سازمان دهى و جمع آورى آرا و اندیشه‏ها مى‏پردازند، منابع دست دوم به حساب مى‏آیند.(6)
لازم به ذكر است كه دست اول بودن یا دست دوم بودن منابع تابع مسأله‏ى پژوهشى و هدف تحقیق نیز مى‏باشد. مثلا منبع دست اول در مسأله‏ى«جایگاه عقل در آیات»خود قرآن كریم مى‏باشد، اما كتب تفسیرى یا روایى به عنوان منبع دست دوم مورد بررسى قرار مى‏گیرند. یا مثلا اگر موضوع تحقیقى عبارت باشد از «عقل در تفسیر المیزان» در این صورت كتاب تفسى المیزان نسبت به موضوع مذكور، منبع دست اول خواهد بود، زیرا پژوهش به طور مستقیم و بدون واسطه با منبع یاد شده ارتباط دارد؛ اما منابع تفسیرى دیگر كه شاگردان علامه نوشته‏اند نظیر «تفسیر تسنیم» آیت الله جوادى آملى نسبت به موضوع مذكور، منبع دست دوم است؛ زیرا نگارنده به طور غیرمستقیم و با واسطه، مطالبى را درباره‏ى عقل، به ایشان نسبت داده شده است. البته اگر موضوع تحقیق و پژوهش «عقل از دیدگاه آیت الله جوادى آملى» باشد، در این صورت تفسیر تسنیم، جزی منابع دست اول خواهد بود، زیرا به طور مستقیم و بدون واسطه، بیان كننده‏ى دیدگاه ایشان درباره‏ى این موضوع است. بنابراین دست اول و دست دوم بودن منابع به تناسب موضوع سنجیده مى شود.
2. گزینش و طبقه بندى منابع‏
پس از شناسایى منابع، مرحله بررسى ابتدایى آن‏ها فرامى رسید كه از این طریق، منابع نامربوط شناسایى شده حذف مى‏شوند.
3. تهیه‏ى یادداشت كتاب شناسى از منابع گزینش شده (یادداشت فهرست تمام منابع و سپس یادداشت كتاب شناسى توصیفى از منابع اصلى)
4. مطالعه‏ى منابع اصلى و مهم‏
5. نقد و بررسى منابع اصلى پیشینه
یكى از اهداف پیشینه شناسى، شناخت كمبودها و ضعف‏هایى است كه در زمینه‏ى مسأله‏ى پژوهشى وجود دارد. از این رو در كتاب شناسى و معرفى پیشینه‏ها پژوهشگر باید به نقد آن‏ها نیز بپردازد.
6. تنظیم گزارش پیشینه‏ى پژوهش‏
در این گزارش باید وضعیت دانش موجود در زمینه‏ى مسأله‏ى پژوهشى و كمبودهاى آن بیان گردد و از این طریق اهمیت و ضرورت پژوهش در مسأله نیز یاد آورى شود.7. شناخت راه حل مسأله (روش پژوهش)
تهیه و تدوین طرح پژوهشى (طرح هندسى تحقیق)
پس از انتخاب و شناخت مسأله‏ى پژوهشى، نوبت نوشتن طرح پژوهش مى‏باشد. طرح پژوهش، سندى است كه ضمن معرفى مسأله‏ى پژوهشى، روش و برنامه‏ى اجرایى پژوهش را نیز مشخص مى‏نماید. به عبارت دیگر، برنامه‏ى اجرایى پژوهشگر كه بیان كننده‏ى دور نماى تحقیق و تعیین كننده‏ى جهت پژوهش در مراحل مختلف است، طرح پژوهشى نامیده مى‏شود. تدوین طرح فواید زیادى دارد كه در ذیل به برخى از مهم ترین آن‏ها اشاره خواهیم كرد:
1. امكان ارزیابى از پژوهش و توانایى پژوهشگر؛ 2. جلوگیرى از اتلاف وقت؛ 3. مشخص شدن ترتیب انجام فعالیت‏ها و روشن ساختن پیشرفت گام به گام مراحل كار؛ 4. مشخص ساختن حوزه‏ى مطالعه و جستجو؛ 5. نشان دادن ربط منطقى اجزاى تحقیق؛6. سامان بخشى به نوشته و تحقیق؛ 7. امكان زمان بندى انجام تحقیق؛ 8. داشتن چشم انداز قابل پیش بینى براى اجراى یكایك بخش ها.

عناصر و ساختار طرح پژوهش‏

پژوهش‏هاى دینى و اسناد مداركى داراى عناصر و اجزاى مختلفى به شرح ذیل مى‏باشد كه پژوهشگر باید هر یك از عناصر طرح پژوهش را تعریف و تبیین نماید:

1. معرفى مسأله‏ى پژوهشى (سؤال اصلى پژوهش)؛

مراد از تبیین و معرفى مسأله‏ى پژوهشى این است كه پژوهشگر به روشنى قلمرو و محدوده‏ى موضوع تحقیق را كه در واقع همان سؤال اصلى تحقیق است توضیح دهد و به صورت واضح و دقیق بیان كند كه درصدد چه مشكل و پاسخ گویى به چه پرسشى است. 2. جایگاه علمى مسأله؛ 3. تعریف مفاهیم اصلى؛ 4. بیان ابعاد و جواب مسأله و تعیین حدود آن؛ 5. سؤالات اصلى و فرعى پژوهش؛ 6. معرفى فرضیه‏هاى پژوهش (در پژوهش‏هاى تحلیلى و على)؛ 9. روش پژوهش؛ 10. تبیین نوع پژوهش؛ 11. منابع اصلى پژوهش؛ 14. مراحل و زمان بندى انجام پژوهش؛ 15. محدودیت‏ها و مشكلات.

پی نوشت :

1. ر.ك: طرقى، مجید، درسنامه روش تحقیق، ص 65-66.
2. استخراج موضوعات و مسایل مختلف در مدل خورشیدى و مدل درختى، بدون هیچ گونه مطالعه قبلى تنظیم شده و صرفا با كمى تأمل و دقت اولیه ارایه شده است و لذا با كمى تأمل و دقت بیشتر قابل ریزتر شدن و گسترش ابعاد بیشترى خواهد بود.
3. ر.ك: طرقى، همان، ص 68.
4. همان، ص 70.
5. همان، ص 71.
6. همان، ص 72.

منبع: ماهنامه ی معارف


زنگ پژوهش صبح امروز 21 آذر ماه همزمان با آغاز هفته پژوهش و فناوری با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و وزیر آموزش و پرورش به صدا در آمد. کامران دانشجو - وزیر علوم صبح شنبه 21 آذر همزمان با اولین روز از هفته پژوهش، زنگ پژوهش را در مدرسه نمونه مردمی فدک به صدا در آورد. وی در این مراسم گفت: جوانان بدانند که هر کشوری به اندازه مقدار علم و پژوهشی که انجام می دهد حرف برای گفتن دارد که این علم و پژوهش یک ابزار است برای رسیدن بشریت به تکامل نه هدف. وزیر علوم افزود: علم و پژوهش اگر با دینداری همراه نباشد باعث تکامل بشریت نمی شود. حمیدرضا حاجی بابایی - وزیر آموزش و پرورش نیز در مراسم زنگ پژوهش بر لزوم نهادینه کردن پژوهش و پژوهش محوری در مدارس کشور تأکید کرد.


مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی گزارشی با عنوان نظام سنجش علم و فناوری در ایران منتشر کرد که در آن وضعیت موجود و سیاستگذاری های آینده این نظام بررسی شده است.
دفتر مطالعات ارتباطات و فناوری‌های نوین مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی این مرکز هدف از سنجش شاخص‌های علم و فناوری را شناخت دقیق وضع موجود و سیاستگذاری آتی بر اساس آن دانست و افزود: این سنجش پس از انتشار یافته‌ها، تحلیل آنها و همچنین تعقیب روندها از سوی تحلیلگران، برنامه‌ریزان و سیاستگذاران صورت می‌گیرد. بر اساس این تحلیل‌ها، نقاط قوت و ضعف شناسایی شده و سیاست‌های لازم برای نقاط قوت و رفع نقاط ضعف به منظور تحقق اهداف تعیین شده طراحی می‌شوند.


مرکز پژوهشها در این گزارش اضافه کرده است: در کشور ما بی‌توجهی به تفکیک مراحل فرآیند سنجش علم و فناوری از یک سو و تعدد بازیگران این عرصه و تداخل وظایف آنها از سوی دیگر ، موجب عدم انسجام و یکپارچگی و همچنین دوباره کاری و همپوشانی فعالیت‌های مربوط به سنجش علم و فناوری شده است، به گونه‌ای که یک پایگاه داده منسجم و یکپارچه از یافته‌ها وجود ندارد و بعضاً مقادیر متناقض و متفاوتی درباره شاخص‌های یکسان از سوی منابع مختلف گزارش می‌شود که صحت روش اندازه‌گیری شاخص‌ها و دا‌ده‌های گردآوری شده را زیر سؤال برده و تصمیم‌گیری بر اساس آنها را دشوار و غیرمنطقی می‌سازد. این مشکل به ویژه در سال‌های اخیر و با پررنگ شدن نقش علم و فناوری در برنامه‌های توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور که ضرورت اتکا بر اطلاعات دقیق و درست را ایجاب می‌کند، بیشتر محسوس است.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است: با پررنگ شدن نقش توسعه علم و فناوری در توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کشورها، سنجش مستمر وضعیت نظام علم و فناوری با تأکید بر اندازه‌گیری شاخص‌های علم و فناوری به یکی از دغدغه‌های اصلی دولت‌ها تبدیل شده است که فهرست شاخص‌های علم و فناوری سازمان‌های معتبر بین‌المللی، پایش‌های برنامه ریزی شده و مستمر بخش‌های غیردولتی و مقایسه کشورها از نظر سطح توسعه علم و فناوری، شواهد محکمی برای این ادعا هستند.

مرکز پژوهش های مجلس در بخش دیگری از این گزارش یادآور شده است: در ایران هم مانند سایر کشورها توجه دولتمردان و سیاستگذاران به نقش علم و فناوری در توسعه همه‌جانبه کشور به خصوص در سال‌های اخیر بیشتر شده است و به همین دلیل رد پای علم و فناوری در مهمترین هدفگذاری‌ها در اسناد کلان و برنامه‌های بلندمدت مشاهده می‌شود. از سوی دیگر نگاهی به وضعیت کنونی نظام سنجش علم و فناوری در ایران، نشان دهنده مشکلات زیادی است که از جمله مهمترین آنها می‌توان به تعدد بازیگران این حوزه، عدم انسجام و یکپارچگی فعالیت‌ها، ابهام در تعاریف، عدم جامعیت شاخص‌های موجود و عدم توجه کافی به بخش غیردولتی اشاره کرد.



نظرسنجی

  • نظر شما درباره زمان برگزاری نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری امسال چیست؟

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :